Πάνος Κοκκινιάς, "Αρκαδία", 2011

SOUTH BY SOUTHEAST

Προς-Ανατολίζοντας τη Συλλογή

Από 11 Ιουνίου 2026

Όροφος 2

Η έκθεση South by Southeast σηματοδοτεί μια καθοριστική στιγμή στην εξέλιξη της συλλογής του EMΣT και του προσανατολισμού της. Με αφορμή πρόσφατα αποκτήματα και δωρεές, καθώς και ήδη υπάρχοντα έργα της συλλογής και επιλεγμένους δανεισμούς, αναδεικνύει τη νέα συλλεκτική πολιτική, που ξεκίνησε το 2021, η οποία κοιτάζει πέρα από τις κληρονομημένες Δυτικές συμβάσεις, επανατοποθετώντας την Ελλάδα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτισμικής γεωγραφίας της Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης – μιας περιοχής που περιλαμβάνει τα Βαλκάνια, την  Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Με αυτόν τον τρόπο, επαναπροσδιορίζει την Ελλάδα όχι ως περιφέρεια της Δυτικής Ευρώπης, αλλά ως κεντρικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μέσης ή «Εγγύς» Ανατολής, μιας περιοχής που διατρέχεται και συνέχεται από ένα πλέγμα ιστορικών δεσμών διαμορφωμένων από την κινητικότητα, τις ανταλλαγές, τις συγκρούσεις, την πολυγλωσσία και τις πολυεπίπεδες ταυτότητες. H έκθεση συμπεριλαμβάνει πάνω από 100 έργα 50 καλλιτεχνών, από 20 και πλέον χώρες.

Ο τίτλος της έκθεσης αποτελεί ένα σκόπιμο λογοπαίγνιο πάνω σε αυτόν της ταινίας του Alfred Hitchcock, North by Northwest, σηματοδοτώντας έναν συμβολικό αναπροσανατολισμό πέρα από τη μακροχρόνια προσκόλληση στα αγγλοσαξονικά και δυτικοευρωπαϊκά πολιτισμικά πρότυπα, που χαρακτήρισε την ελληνική νεωτερικότητα από την ανεξαρτησία και μετά. Αντίθετα, η έκθεση South by Southeast επιμένει σε μια πιο σύνθετη, πλουραλιστική χαρτογράφηση, η οποία αναγνωρίζει τη στρατηγική γεωγραφική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι ηπείρων, αυτοκρατοριών και συστημάτων πίστης, καθώς και τις βαθιές ιστορικές συγγένειές της με την περιοχή που κάποτε ήταν γνωστή ως Λεβάντε. Αυτή η μετατόπιση απηχεί ευρύτερες πολιτισμικές και γεωπολιτικές τάσεις, ανάμεσά τους και αυτήν που έχει περιγραφεί πρόσφατα ως μια σύγχρονη «στροφή προς την Ανατολή» στην Ελλάδα, αντανακλώντας ανανεωμένες πολιτικές, οικονομικές και πολιτισμικές σχέσεις με τις γειτονικές περιοχές.

Η ευρύτερη αυτή περιοχή στην οποία επικεντρώνεται η έκθεση South by Southeast είναι πλούσια σε αφηγήσεις που έχουν τις ρίζες τους στις πολυπολιτισμικές, κοινωνικοπολιτικές και ιστορικές δυναμικές του κόσμου της Μεσογείου, των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Πρόκειται για μια περιοχή που έχει διαμορφωθεί από κληρονομιές αυτοκρατοριών, μεταβαλλόμενα σύνορα, μεταποικιακούς αγώνες, πολέμους και εκτοπισμούς, αλλά και από διαχρονικές παραδόσεις φιλοξενίας, εμπορίου, καλλιτεχνικής κυκλοφορίας και πνευματικών/καλλιτεχνικών ανταλλαγών. Τα έργα τέχνης που παρουσιάζονται εδώ συνομιλούν με αυτές τις δυναμικές, ανιχνεύοντας τον τρόπο με τον οποίο η ιστορία αντηχεί στο παρόν αλλά και το πώς η προσωπική μνήμη διασταυρώνεται με το συλλογικό τραύμα και την πολιτική πραγματικότητα.

Μια τέτοια έκθεση στη σημερινή Ελλάδα έχει ιδιαίτερη σημασία. Στον απόηχο της οικονομικής κρίσης, των εντεινόμενων μεταναστευτικών ροών και της αναδιάταξης του πολιτικού τοπίου της Ευρώπης, τα ζητήματα της ταυτότητας, του ανήκειν και του πολιτισμικού προσανατολισμού έχουν αποκτήσει ξανά επιτακτικό χαρακτήρα. Η θέση της Ελλάδας ως κράτους πρώτης γραμμής στη λεγόμενη «προσφυγική κρίση» και ως γέφυρας μεταξύ της Ευρώπης και των νότιων και ανατολικών γειτόνων της έχει αποκαλύψει βαθιά ρήγματα στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ενώ παράλληλα έχει αναδείξει τη μακροχρόνια σύνδεση της χώρας με τις ιστορίες μετακινήσεων και εκτοπισμών της περιοχής.

Η έκθεση South by Southeast ανταποκρίνεται σε αυτές τις συνθήκες προτείνοντας μια αντίθετη αφήγηση απέναντι στον εσωστρεφή εθνικισμό και τον Δυτικό εξαιρετισμό, αναδεικνύοντας κοινές ιστορίες, αλληλένδετα μέλλοντα και έναν κοινό πολιτισμικό χώρο που διαμορφώνεται μέσα από την κυκλοφορία και όχι από τον αποκλεισμό και την πόλωση. Φέρνοντας αυτές τις οπτικές σε διάλογο στο πλαίσιο ενός εθνικού μουσείου, η έκθεση διατυπώνει μια επιμελητική και θεσμική δέσμευση για την επανεξέταση της πολιτισμικής αυτοαντίληψης της Ελλάδας. Προτείνει μια μετατόπιση από ένα κληρονομημένο Δυτικό βλέμμα προς μια πιο εντοπισμένη, σχεσιακή οπτική, η οποία αναγνωρίζει την ενσωμάτωση της Ελλάδας σε μια σύνθετη, περιφερειακή οικολογία. Με αυτόν τον τρόπο, το EMΣT αναγνωρίζει τη Μεσόγειο, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την ευρύτερη Εγγύς Ανατολή όχι ως περιθωριακές ζώνες της ευρωπαϊκής νεωτερικότητας, αλλά ως γόνιμους χώρους καλλιτεχνικής παραγωγής, κριτικής σκέψης και πολιτισμικής καινοτομίας.

Εγκαίνια: Πέμπτη 11 Ιουνίου | 20:00-23:00

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Επιμέλεια: Κατερίνα Γρέγου

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

Lawrence Abu Hamdan, Diana Al-Hadid, Monira Al Qadiri, Αθανάσιος Αργιανάς, Lynda Benglis, Κωστής Βελώνης, Βαγγέλης Βλάχος, Ειρήνη Βουρλούμη, Απόστολος Γεωργίου, Pier Paolo Calzolari, Navine G. Dossos, Ειρήνη Ευσταθίου, Λίνα Θεοδώρου, Ivan Grubanov, Artan Hajrullahu, Mona Hatoum, Γιώργος Ιωάννου, Emily Jacir, Sven Johne, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Κωνσταντίνος Κακανιάς, Bouchra Khalili, Πάνος Κοκκινιάς, Γιάννης Κουνέλλης, Ange Leccia, Nate Lowman, Rabih Mroué, Ελένη Μυλωνά, Jennifer Nelson, Μπία Ντάβου, Gabriel Orozco, George Osodi, Adrian Paci, Μαλβίνα Παναγιωτίδη, Μαρία Παπαδημητρίου, Λήδα Παπακωνσταντίνου, Ρένα Παπασπύρου, Αντώνης Πίττας, Walid Raad-The Atlas Group, Thomias Radin – Alexander Brack – Matthias Meisen, Michael Rakowitz, Șerban Savu, Nedko Solakov, Sphinxes, Thomas Struth, Κώστας Τσόκλης, Στέλιος Φαϊτάκης, Vangjush Vellahu, Χρύσα, Akram Zaatari

ΥΛΙΚΟ ΤΥΠΟΥ

Εικονίδιο

SOUTH BY SOUTHEAST

1 αρχείο(α) 48.17 MB
Λήψη

ΧΟΡΗΓΟΙ