Archeology, 2017
Εκτύπωση Inkjet σε γυάλινη πλάκα επεξεργασμένη με ζελατίνη, χώμα, γυαλί, μέταλλο, ακρυλικό, βάσεις στήριξης από ατσάλι, προβολέας δαπέδου
Συλλογή ΕΜΣΤ
Δωρεά του καλλιτέχνη και της Γκαλερί Thomas Dane, Λονδίνο, 2025
Ο Akram Zaatari είναι Λιβανέζος κινηματογραφιστής, φωτογράφος, και επιμελητής αρχείων. Το 1997 συνίδρυσε το Arab Image Foundation (AIF), με τους Fouad Elkoury και Samer Mohdad, με σκοπό τη διατήρηση και τη μελέτη φωτογραφιών από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Το έργο του βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συλλογή, τη μελέτη και την αρχειοθέτηση της φωτογραφικής ιστορίας του αραβικού κόσμου. Ο ίδιος συγκρίνει την καλλιτεχνική του πρακτική με εκείνη ενός αρχαιολόγου. Στο πνεύμα αυτό, το έργο Archeology, είναι μια αναφορά στο πραγματολογικό και συναισθηματικό σύμπαν της αρχαιολογίας. Ο Zaatari αναπαράγει ένα τεκμήριο του παρελθόντος —μια γυάλινη φωτογραφική πλάκα δημιουργημένη τη δεκαετία του 1940 στο ιστορικό φωτογραφικό Studio Anouchian, στην Τρίπολη του Λιβάνου, όπου διακρίνεται θραυσματικά η γυμνή μορφή ενός αθλητή. Επεξεργάζεται το αρχικό εύρημα, το οποίο ανακαλύπτει στα αρχεία ενός συλλέκτη, μεγεθύνοντάς το και επικαλύπτοντάς το με υλικά που παραπέμπουν στις ανασκαφικές πρακτικές της αρχαιολογίας, αλλά και στις επιστρωματώσεις του γήινου χρόνου. Το έργο είναι ένα σχόλιο πάνω στην πολύπλευρη σχέση μας με το παρελθόν: στη σαγήνη που μας ασκεί, στο δέος με το οποίο στεκόμαστε ενώπιόν του, στην κεντρική σημασία που κατέχει για τις προσπάθειες κατανόησης του παρόντος μας.
Το Archaeology αποτελεί μέρος της ενότητας Against Photography: An Annotated History of the Arab Image Foundation (AIF), όπου ο καλλιτέχνης προσεγγίζει τη συλλογή του AIF ως χώρο ανασκαφής. Ο Zaatari εστιάζει στην υλικότητα των εικόνων και όχι απλώς στο περιεχόμενό τους, αντιμετωπίζοντας τα αρνητικά από τα φιλμ και τις εκτυπώσεις ως ευρήματα που πρέπει να ανασυρθούν. Αναλύει τόσο τη φθορά —την οποία δεν αντιμετωπίζει ως πρόβλημα αλλά ως πηγή πληροφοριών— όσο και τα κοινωνικά πλαίσια μέσα στα οποία δημιουργήθηκαν οι φωτογραφίες. Η αρχαιολογική μέθοδος του Zaatari συνίσταται στην «ανασκαφή» εικόνων, εστιάζοντας τόσο στην κυκλοφορία και την παραγωγή τους, όσο, κυρίως, στις ιστορίες που αφηγούνται, τις οποίες αντιμετωπίζει ως μέσο αμφισβήτησης των κυρίαρχων αφηγημάτων. Ενδιαφέρεται κυρίως για μια ιστοριογραφία που υιοθετεί το πρίσμα της υποκειμενικής εμπειρίας, της μικρο-ιστορίας, και έχει στόχο την ανάδειξη μιας βαθύτερης κοινωνιολογικής κατανόησης της Μέσης Ανατολής και των ζητημάτων ταυτότητας που ενδημούν στην περιοχή.
Ο Akram Zaatari γεννήθηκε στη Σαΐντα, στο Νότιο Λίβανο, το 1966. Ζει και εργάζεται στη Βηρυτό.
