Η έκθεση Γιάννης Χρήστου: Εναντιοδρομία φτάνει στο τέλος της και το ΕΜΣΤ σε συνεργασία με το Ωδείο Αθηνών της αφιερώνει μια ολόκληρη ημέρα εκδηλώσεων.
Σαν ένας επίλογος στην παρουσίαση του πρωτοποριακού έργου του Χρήστου, που απελευθέρωσε τη μουσική από τις συμβάσεις της δημιουργώντας ένα ριζοσπαστικό κράμα ήχου, τελετουργίας και θεατρικού βιώματος, το finissage περιλαμβάνει:
13:30 & 15:30
Τελευταίες ξεναγήσεις στην έκθεση από τον επιμελητή της Κωστή Ζουλιάτη, μουσικό, μουσικολόγο και επιμελητή του Αρχείου Γιάννη Χρήστου (Κέντρο Ερευνών και Τεκμηρίωσης, Ωδείο Αθηνών). Η κάθε ξενάγηση έχει διάρκεια 45 λεπτά.
14:00 – 17:00
Performance της μεσόφωνου Άννας Παγκάλου
Η Άννα Παγκάλου επιστρέφει στα Έξι τραγούδια σε ποίηση T.S. Eliot του Γιάννη Χρήστου τα οποία ερμηνεύει χωρίς καμία συνοδεία. Κατά τη διάρκεια της performance και για τρεις περίπου ώρες, η προετοιμασία κάθε τραγουδιού γίνεται η ίδια το έργο. Σε μια διαρκή εναντιοδρομία ανάμεσα στη σιωπή και τον ήχο, το σώμα ανοίγει το εσωτερικό του αντηχείο προς το κτήριο, ενώ το ίδιο το κτήριο απαντά απορροφώντας και αντηχώντας τη φωνή, παίρνοντας τελικά τη θέση του πιάνου και της ορχήστρας. Σε μια μετάπραξη -όπως ίσως θα την όριζε ο ίδιος ο συνθέτης- η ποίηση του Eliot και η σκέψη του Χρήστου δεν αποτελούν απλώς το ρεπερτόριο, αλλά ενεργοποιούνται ως συστατικά του μύθου.
17:00
Παρουσίαση του καταλόγου της έκθεσης αλλά και του CD με το υποβλητικό έργο του Χρήστου Μυστήριον που συνοδεύει περιορισμένα αντίτυπα της έκδοσης
Ο Κωστής Ζουλιάτης θα συνομιλήσει με τον μουσικολόγο και μελετητή του έργου του Χρήστου Ιανό Ηλιάδη, που βασίστηκε στο υπάρχον μουσικό υλικό και τις σημειώσεις του συνθέτη για να ολοκληρώσει πρώτη φορά το ημιτελές Μυστήριον. Θα ακολουθήσει ακρόαση του έργου.
Η έκδοση Γιάννης Χρήστου: Εναντιοδρομία αποτελεί τον κατάλογο της ομότιτλης έκθεσης του ΕΜΣΤ σε συνεργασία με το Ωδείο Αθηνών. Σε επιμέλεια του Κωστή Ζουλιάτη -μουσικού, μουσικολόγου και επιμελητή του Αρχείου Γιάννη Χρήστου- και με κείμενα του ίδιου και των Κατερίνας Γρέγου, Στέλλας Κουρμπανά και Θάλειας Μέλισσα, συγκεντρώνει στις σελίδες του όλα τα τεκμήρια από το Αρχείο Γιάννη Χρήστου που παρουσιάζονται στην έκθεση: φωτογραφίες, παρτιτούρες, χειρόγραφες σημειώσεις, αλληλογραφία, φιλοσοφικά κείμενα, βιβλία, προγράμματα συναυλιών, και άλλα αρχειακά τεκμήρια που δημοσιεύονται για πρώτη φορά. Το υλικό συνθέτει την εικόνα ενός μύθου που αφηγείται τον εαυτό του, διατρέχοντας τις δημιουργικές φάσεις και πτυχές της ζωής του πρωτοπόρου συνθέτη. Τα πρώτα χρόνια στην Αλεξάνδρεια και η μουσική για μεγάλες ορχήστρες, οι ριζοσπαστικές πολύτεχνες δημιουργίες της δεκαετίας του ’60 και οι ιδιόχειρες παρτιτούρες που μαγνητίζουν με την ιδιοσυγκρασιακή γραφή τους, τα χειρόγραφα που αποτυπώνουν τις φιλοσοφικές και πνευματικές αναζητήσεις ενός στοχαστή της τέχνης, συγκροτούν μια αφήγηση που ακολουθεί το πνεύμα του εκθεσιακού σχεδιασμού και επιχειρεί να μας ξεναγήσει στο συναρπαστικό σύμπαν της έμπνευσης και της μεθόδου του Χρήστου, αλλά και να επισημάνει τα σημεία επαφής της με άλλα πεδία της τέχνης, της φιλοσοφίας, της επιστήμης και της ανθρώπινης εμπειρίας. Σχεδιασμός καταλόγου: Ελένη Σπυριδάκη.
Περιορισμένα αντίτυπα του καταλόγου συνοδεύονται από CD με το υποβλητικό, ημιτελές έργο του Γιάννη Χρήστου Μυστήριον. Το έργο ηχογραφείται πρώτη φορά ολοκληρωμένο από τον μουσικολόγο Ιανό Ηλιάδη, ο οποίος μελέτησε με κάθε λεπτομέρεια όλο το διαθέσιμο μουσικό υλικό και τις σημειώσεις του συνθέτη και μέσα από μια νέα μίξη του ορχηστρικού και χορωδιακού μέρους με τα ηχητικά εφέ των μαγνητοταινιών, επιχειρεί να αποδώσει στην πλήρη μορφή του ένα έργο που ο ίδιος ο δημιουργός του δεν είχε την ευκαιρία να ακούσει.
11:00 – 19:00
Προβολή ταινιών σε loop στο Μεσοπάτωμα του Μουσείου
Κώστας Σφήκας, Θρήνος για τον Γιάννη Χρήστου (1980), 20’, b/w
Ταινία 16 mm γυρισμένη για να αποτελέσει μέρος της ιστορικής εκπομπής «Παρασκήνιο» του Λάκη Παπαστάθη (1978), παρουσιάστηκε αργότερα με τον τίτλο Θρήνος για τον Γιάννη Χρήστου (1980). Μέσα από την πειραματική ματιά του Σφήκα, η κάμερα καταγράφει σε παράλληλη κίνηση τις γραφικές παρτιτούρες και σκηνές ανάπλασης ορισμένων επεισοδίων από τα ύστερα έργα του Χρήστου, με την καθοδήγηση των μουσικών Ισμήνης και Νίκου Αυγέρη (στενός συνεργάτης του συνθέτη στη δημιουργία των συμβόλων) που συμμετέχουν στις εκτελέσεις των σκηνών.
Ταγμένος στον πειραματικό κινηματογράφο, ο Κώστας Σφήκας (1927-2009) ξεκίνησε ως αυτοδίδακτος κινηματογραφιστής γυρίζοντας μικρού μήκους ταινίες και ντοκιμαντέρ – όπως ο Θηραϊκός Ορθρος (1968) που σκηνοθέτησε μαζί με τον Σταύρο Τορνέ και αγοράστηκε αργότερα από το ΜoΜΑ της Νέας Υόρκης. Έχει γυρίσει ταινίες μυθοπλασίας (Μοντέλο, Μητροπόλεις, Αλληγορία, Προμηθεύς Εναντιοδρομών κ.ά.) και μικρού μήκους ντοκιμαντέρ, τα περισσότερα για την τηλεόραση (Ποίησις Ανδρέα Εμπειρίκου, Ο Βιολιστής Τάτσης Αποστολίδης, Ο εξπρεσιονισμός στον κινηματογράφο κ.ά.).
Μίμης Κουγιουμτζής, Γιάννης Χρήστου: In Memoriam (1971), 16’, b/w
Ως ηθοποιός του Θεάτρου Τέχνης, ο Μίμης Κουγιουμτζής (1936-2003) μέσα τη δεκαετία του ’60 είχε καταγράψει στιγμιότυπα από πρόβες του θιάσου για παραστάσεις αρχαίου δράματος. Ο Χρήστου εμφανίζεται στο στούντιο να διευθύνει πρόβες των μουσικών για την ηχογράφηση της μουσικής των Βατράχων του Αριστοφάνη (1966), και στο Ηρώδειο καθώς υποκλίνεται μαζί με τον Κάρολο Κουν στο τέλος της παράστασης Αισχύλου Πέρσαι (1965). Στο ίδιο φιλμ αποτυπώνονται σκηνές με τους ηθοποιούς από την προετοιμασία των παραστάσεων. Το μικρό αφιέρωμα στον Χρήστου –το οποίο μέχρι σήμερα αποτελεί το μοναδικό κινηματογραφημένο τεκμήριο που καταγράφει τον συνθέτη κατά τη μουσική πράξη– ήταν μέρος του φιλμ με τίτλο Χρονικό: Συλλογές από το Θέατρο Τέχνης που παρουσιάστηκε ολόκληρο το 1972.
Ο Μίμης Κουγιουμτζής (1936-2003) υπήρξε βασικό στέλεχος του Θεάτρου Τέχνης, σκηνοθέτης, ηθοποιός, καθηγητής της ομώνυμης δραματικής σχολής, εμπνευστής και διευθυντής του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν – Σκηνή της οδού Φρυνίχου. Ερμήνευσε ρόλους από το αρχαίο δράμα, το κλασικό, σύγχρονο ξένο και ελληνικό ρεπερτόριο σε περισσότερες από 100 θεατρικές παραγωγές, ενώ ως σκηνοθέτης υπέγραψε πάνω από 25 παραστάσεις (Γέρμα, Πλούτος, Η πραγματικότητα είναι εδώ κ.ά.). Είναι υπεύθυνος για το μεγάλο αρχείο των παραστάσεων του Θεάτρου Τέχνης, καθώς κινηματογραφούσε συχνά πρόβες και παραστάσεις στις οποίες συμμετείχε.
Η συμμετοχή στις δράσεις είναι δωρεάν. Απαραίτητη είναι η έκδοση εισιτηρίου γενικής εισόδου (κανονικό: 10 €, μειωμένο: 5 €).
Επιμέλεια: Κωστής Ζουλιάτης
ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
