Αρχείο Νίκης Καναγκίνη

ΩΔΗ ΣΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ. ΝΙΚΗ ΚΑΝΑΓΚΙΝΗ. ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ

2 Απριλίου – 8 Νοεμβρίου 2026

3ος όροφος

Η έκθεση Ωδή στα πράγματα. Νίκη Καναγκίνη. Αναδρομική επιχειρεί μια συνολική επαναπραγμάτευση και επαναφήγηση του έργου της Νίκης Καναγκίνη (Αλεξανδρούπολη,1933 – Αθήνα, 2008), μιας από τις σημαντικότερες γυναίκες δημιουργούς της ελληνικής μεταπολεμικής τέχνης. Συγκεντρώνει ένα ευρύ και πολυδιάστατο σώμα έργων της καλλιτέχνιδας από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως και το 2000 – από την επανέκθεση έργων μεγάλης κλίμακας που πρωτοπαρουσιάστηκαν στην 5η Μπιενάλε Tapisserie της Λωζάνης (1971) ή στην ατομική της έκθεση στην γκαλερί Ιόλα-Ζουμπουλάκη (1976) έως την ενεργοποίηση συμμετοχικών εγκαταστάσεων της. Στόχος της είναι να επανασυστήσει σημαντικές πτυχές του έργου της Νίκης Καναγκίνη γύρω από ζητήματα, όπως η γλώσσα του μοντερνισμού, η σχέση εφαρμοσμένων και καλών τεχνών, η συστηματική διερεύνηση της γραφής ως εικαστικής πράξης, η έμφυλη ταυτότητα και εμπειρία, η συμμετοχική και κοινωνιολογική διάσταση του έργου τέχνης.

Ο τίτλος της έκθεσης Ωδή στα πράγματα προέρχεται από το ομότιτλο ποίημα του Χιλιανού ποιητή Πάμπλο Νερούδα (1904-1973), που βρέθηκε στα αρχεία της καλλιτέχνιδας και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την ίδια. Οι καταληκτικοί στίχοι του ποιήματος του Νερούδα, «πολλά πράγματα / μου τα είπαν όλα. / Όχι μονάχα μ’ άγγιζαν / ή τ’ άγγιζε το χέρι μου, / αλλά συντρόφεψαν / έτσι την ύπαρξη μου» αντηχούν την καλλιτεχνική αναζήτηση και προσήλωση μιας σημαντικής δημιουργού στον καθημερινό μικρόκοσμο των πραγμάτων ως φορέων μνήμης, χρόνου και ταυτοτήτων. Η έκθεση στο ΕΜΣΤ υπερβαίνει τη διερεύνηση των μορφολογικών μεταλλαγών των αντικειμένων στο έργο της Καναγκίνη και ανοίγεται σε καίρια πεδία της καλλιτεχνικής διαδρομής της, όπως ο επιτελεστικός χαρακτήρας τους, η πολυαισθητηριακή φύση τους και η πολυδιάστατη σύνδεση τους με την έμφυλη, (δια)πολιτισμική και κοινωνική συνθήκη. Η έκθεση έχει σχεδιαστεί ως μια συνολική εμπειρία, η οποία απευθύνεται σε «πιθανούς θεατές ή αναγνώστες», σύμφωνα και με τη διατύπωση που η ίδια χρησιμοποιούσε σε ορισμένα από τα Χειρόγραφά της.

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά σημαντικά έργα της Νίκης Καναγκίνη από το σύνολο που πρόκειται προσεχώς να δωρίσει η οικογένειά της στο ΕΜΣΤ.

Σχεδιασμός έκθεσης: Γιάννης Αρβανίτης

Εγκαίνια: Πέμπτη 2 Απριλίου στις 19:00

Επιμέλεια: Τίνα Πανδή

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Νίκη Καναγκίνη γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το 1933. Σπούδασε στην École Cantonale de Dessin et d’Art Appliqué στη Λωζάννη (1951–1954) και στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας (1954–1958). Στη συνέχεια, πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Central School of Arts & Design του Λονδίνου (1958–1961). Η καλλιτεχνική της έρευνα διαμορφώνεται από τις αρχές του Bauhaus. Μετά από μια περίοδο αναζητήσεων που κινούνται στο πεδίο της αφαίρεσης, οδηγείται στην τεχνική της ταπισερί. Το 1962 επιστρέφει και εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα. Την ίδια χρονιά πραγματοποιεί την πρώτη της ατομική έκθεση στη γκαλερί La Feluca στη Ρώμη και το 1965 στην Γκαλερί Μέρλιν στην Αθήνα. Το 1973 πραγματοποιεί ατομική έκθεση στην Αίθουσα Τέχνης Δεσμός, όπου εκθέτει, μεταξύ άλλων, το έργο με τίτλο «Νεκρή φύση απ’ τον χώρο εκκολαπτόμενης καταναλωτικής κοινωνίας», το πρώτο από ένα τριμερές έργο, το οποίο παρουσιάστηκε στη συνέχεια σε ένα συγκρότημα θερινών κατοικιών (Πόρτο Ράφτη, 1974) και στο εργοστάσιο ΙΖΟΛΑ (Θήβα, 1975). Κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980 συνέχισε να παρουσιάζει το έργο της σε ατομικές εκθέσεις σε συνεργασία με αρχιτέκτονες, όπως ο Δημήτρης και η Σουζάνα Αντωνακάκη (γκαλερί Ιόλα–Ζουμπουλάκη, 1976) και ο Χρήστος Παπούλιας (Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, 1986). Το 1993 παρουσιάζεται η έκθεσή της με τίτλο «Γένους Θηλυκού» στο Σπίτι της Κύπρου στην Αθήνα. Στο πλαίσιο της συνεργασίας της με την κριτικό Ελένη Βαροπούλου, η Καναγκίνη αναπτύσσει από τη δεκαετία του 1990 μια σειρά έργων περφόρμανς και εγκαταστάσεων, που παρουσιάζονται, μεταξύ άλλων, στο Φεστιβάλ Άργους (1996) και στη Θερινή Ακαδημία του Εθνικού Θεάτρου (2002–2004). Η Νίκη Καναγκίνη ανέπτυξε και σημαντικό διδακτικό έργο. Πέθανε το 2008 στην Αθήνα. Το 2010 πραγματοποιήθηκε από το ΚΜΣΤ αναδρομική έκθεση της με τίτλο «Εν οίκω».

ΧΟΡΗΓΟΙ