Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
ΕΜΣΤ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ (ΕΜΣΤ)

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2000. Μόνιμη στέγη του μουσείου είναι το πρώην εργοστάσιο ζυθοποιίας Φιξ στη Λεωφόρο Συγγρού, η ανακατασκευή του οποίου ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2014. Το κτήριο καταλαμβάνει 18.142 τμ. σε οικόπεδο επιφανείας 3.123 τμ.

Η συλλογή του μουσείου συγκροτείται γύρω από έναν σημαντικό πυρήνα έργων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, όπως ο Στήβεν Αντωνάκος, o Μπιλ Βιόλα, ο Ντίκος Βυζάντιος, η Έμιλυ Ζασίρ, o Ίλια και η Εμίλια Καμπακόφ, ο Βλάσης Κανιάρης, ο Νίκος Κεσσανλής, ο Γιάννης Κουνέλλης, η Σιρίν Νεσάτ, ο Λουκάς Σαμαράς, ο Κώστας Τσόκλης, η Μόνα Χατούμ, ο Γκάρυ Χιλλ, η Χρύσα, κ.ά., και συνεχώς εμπλουτίζεται.

Aπό το 2003 μέχρι το 2008 το ΕΜΣΤ παρουσίασε εκθέσεις και δράσεις στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην ΑΣΚΤ και στο δημόσιο χώρο, ενώ από τις 30 Σεπτεμβρίου του 2008 φιλοξενήθηκε σε τμήμα του κτηρίου του Ωδείου Αθηνών.

Τον Μάιο του 2015 το μουσείο εγκαταστάθηκε στη μόνιμη στέγη του, ενώ από τον Οκτώβριο του 2016 έως τον Ιανουάριο του 2019 λειτούργησε τους χώρους των περιοδικών του εκθέσεων, τους χώρους των Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων, την Αίθουσα Προβολών και το Πωλητήριο, παρουσιάζοντας ένα σημαντικό αριθμό εκθέσεων αλλά και δράσεων, όπως συνέδρια, παρουσιάσεις εκδόσεων, χορευτικών και μουσικών παραστάσεων, προβολών, μεταξύ άλλων.

Καθοριστική για τη συνέχιση της δυναμικής πορείας του ΕΜΣΤ υπήρξε η έγκριση της δωρεάς των 3.000.000 ευρώ από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) τον Ιούλιο του 2018, η οποία επέτρεψε την εκτέλεση των εργασιών για την ολοκλήρωση του κύριου στρατηγικού στόχου του μουσείου, της πλήρους λειτουργίας του. Με τη δωρεά του ΙΣΝ υλοποιήθηκαν οι εργασίες διαμόρφωσης των εκθεσιακών χώρων, καθώς και προετοιμασίας και μεταφοράς της Μόνιμης Συλλογής. Επιπλέον, το ΙΣΝ υποστήριξε την προμήθεια εξοπλισμού συμβάλλοντας στη δημιουργία και αναβάθμιση, μεταξύ άλλων, του Χώρου Νέων Μέσων, του Εργαστηρίου Συντήρησης, της Βιβλιοθήκης και του Καλλιτεχνικού Αρχείου, και της Αίθουσας Προβολών.

Τον Φεβρουάριο του 2020 το ΕΜΣΤ  άνοιξε για το κοινό σε πλήρη λειτουργία.

Στις αίθουσες της μόνιμης συλλογής του μουσείου παρουσιάζονται 172 έργα 78 Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, με τρεις κατευθύνσεις: Αναφορές μνήμης – Διεκδικήσεις – Πολιτικές αφηγήσεις, Όρια και διελεύσεις και Ετεροτοπίες – Μυθολογίες του οικείου – Νέες προοπτικές.

 

Infographic: Πάνος Κωνσταντόπουλος

 

1850
O Ιωάννης Φιξ (εξελληνισμένη γραφή του γερμανικού επωνύμου Füchs) σε ηλικία 18 ετών μεταβαίνει στην Αθήνα από τη Βαυαρία για να επισκεφτεί τον πατέρα του, Γεώργιο Φιξ. Ο Γεώργιος Φιξ, μεταλλειολόγος, είναι εγκατεστημένος στην ελληνική πρωτεύουσα ως μέλος της ομάδας των Βαυαρών επιστημόνων και ειδικευμένων τεχνιτών που είχε καλέσει ο Οθωνας για να συνδράμουν στην ανασυγκρότηση της χώρας.

1862
Ο θάνατος του Γεωργίου Φιξ οδηγεί τον γιο του, Ιωάννη Φιξ στην απόφαση να εγκατασταθεί μόνιμα στην Ελλάδα. Αρχικά εργάζεται στον οίκο συντήρησης των ανακτόρων, ενώ μετά την εκθρόνιση του Οθωνα το 1862 εργάζεται κοντά στον ζυθοποιό Μέλχερ.

1864
Το 1864 ο Μέλχερ πεθαίνει και ο Ιωάννης Φιξ εξαγοράζει το ζυθοποιείο του από τους κληρονόμους του, ιδρύοντας τη ζυθοποιία FIX, που θα αποτελέσει την πρώτη μεγαλοζυθοποιία της εποχής. Η αυξημένη ζήτηση για μπίρα την περίοδο εκείνη δημιουργεί την ανάγκη για μεγαλύτερες εγκαταστάσεις. Λίγο αργότερα το ζυθοποιείο μεταφέρεται από το Ηράκλειο σε νέες εγκαταστάσεις στο Κολωνάκι.

1950
Η βιομηχανική ανασυγκρότηση της χώρας στα μέσα της δεκαετίας του 1950 βρίσκει την ζυθοποιία FIX σε νέα άνθηση μετά τα δύσκολα χρόνια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Έτσι, αποφασίζεται η ριζική ανακατασκευή του εργοστασίου, προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες της διαρκώς αυξανόμενης παραγωγής.

1957
Ο ανασχεδιασμός και η ανάπλαση του κτηρίου ανατίθενται το 1957 στον αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτο (1926-1977), έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του μεταπολεμικού μοντερνισμού στην Ελλάδα, σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Μαργαρίτη Αποστολίδη (1922-2005).

1961
Το 1961 το βιομηχανικό κτήριο του Ζενέτου στη Λεωφόρο Συγγρού είναι έτοιμο. Η σχεδιαστική πρόταση του αρχιτέκτονα συμπυκνώνει με σαφήνεια και οξυδέρκεια τις αρχές του μοντερνισμού, όπως ο δυναμισμός της φόρμας, οι καθαρές και λιτές γραμμές, τα μεγάλα ανοίγματα και η εμφατική ανάδειξη του οριζόντιου άξονα.

1982
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το εργοστάσιο ζυθοποιίας μεταφέρεται έξω από την Αθήνα και το κτήριο εγκαταλείπεται, ενώ το 1982 η ζυθοποιία FIX κλείνει οριστικά.

1994
Τον Δεκέμβριο του 1994, το κτήριο περιέρχεται με αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας στην ιδιοκτησία της Αττικό Μετρό Α.Ε. Το βόρειο τμήμα του κατεδαφίζεται για τις ανάγκες των έργων του μετρό και η ιδιοκτήτρια εταιρεία κατασκευάζει τον παρακείμενο σταθμό, ο οποίος τίθεται σε λειτουργία στις αρχές του 2000.

2000
Τον Φεβρουάριο του 2000, έπειτα από σχετική διαμόρφωση του ισογείου του κτηρίου, οργανώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με το Ιδρυμα Γιάννης Τσαρούχης η έκθεση «Γιάννης Τσαρούχης: Μεταξύ Ανατολής και Δύσης». Την ίδια χρονιά, ο χώρος αυτός παραχωρείται ως προσωρινή στέγη στο νεοσύστατο τότε Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ). Διορίζεται Διευθύντρια του ΕΜΣΤ η Άννα Καφέτση, Διδάκτωρ Αισθητικής – Iστορίας Τέχνης. Ξεκινάει η συγκρότηση της μόνιμης συλλογής. Το Μουσείο πραγματοποιεί την πρώτη του έκθεση στο πρώην εργοστάσιο Φιξ, με τίτλο «Σύνοψις 1 – Επικοινωνίες». Ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια άλλες δύο εκθέσεις της σειράς «Σύνοψις».

2002
Αποφασίζεται ότι το κτήριο θα αποτελέσει τη μόνιμη βάση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (EMΣT).
Υπογράφεται σύμβαση μίσθωσης του κτηρίου μεταξύ της Αττικό Μετρό Α.Ε. και του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, διάρκειας 50 ετών.
Προκηρύσσεται Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός για την εκπόνησης της μελέτης του ΕΜΣΤ. Το μουσείο πραγματοποιεί την δεύτερη έκθεση της σειράς «Σύνοψις», με τίτλο «Σύνοψις 2 – Θεολογίες».

2003
Το πρώτο βραβείο για τη μελέτη ανάπλασης του κτηρίου απονέμεται στα συμπράττοντα γραφεία: 3SK ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ Α.Ε. με συνεργάτη την Καλλιόπη Κοντόζογλου, Ι. ΜΟΥΖΑΚΗΣ και ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΕΠΕ, TIM RONALDS ARCHITECTS, ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ, ΠΑΝ. ΜΠΑΜΠΙΛΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ε.Ε., INSTA.

2004
Υπογράφεται Σύμβαση Εκπόνησης Μελέτης ανάμεσα στο ΕΜΣΤ και τα συμπράττοντα γραφεία πρώτου βραβείου του διαγωνισμού.

2007
Υπογραφή της Σύμβασης του Εργου «Κατασκευή του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης» με τον μειοδότη του διαγωνισμού, την εργοληπτική εταιρεία ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε.

2009
O Φορέας Διοίκησης του Εργου κηρύσσει τον ανάδοχο ως «έκπτωτο» από τη Σύμβαση του Εργου.

2011
Υπογράφεται η Σύμβαση για το Έργο «Κατασκευή Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης» μεταξύ του ΕΜΣΤ και της κατασκευαστικής εταιρείας ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ.

2014
Στις 29 Μαΐου 2014 εκδίδεται από τον Φορέα Διεύθυνσης Εργου «Βεβαίωση Περάτωσης Εργασιών του Πρώτου (1ου) Σταδίου Πραγματοποίησης του Εργου». Στις 30 Δεκεμβρίου 2014 εκδίδεται από τον Φορέα Διεύθυνσης Εργου «Βεβαίωση Περάτωσης των υπό οριακές συνθήκες Δοκιμών, Ελέγχων και Μετρήσεων του Δευτέρου (2ου) Σταδίου Πραγματοποίησης του Εργου».
Τον Δεκέμβριο του 2014 διορίζεται η Κατερίνα Κοσκινά, Διδάκτωρ Ιστορίας Τέχνης – Μουσειολόγος Διευθύντρια του ΕΜΣΤ.

2015
Στις 21 Απριλίου 2015 υπογράφεται μεταξύ του ΕΜΣΤ, του αναδόχου και του Φορέα Διεύθυνσης του Εργου το Πρωτόκολλο Παραλαβής για χρήση του Εργου «Κατασκευή του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης». Στις 7 και 8 Μαΐου του 2015 το ΕΜΣΤ μετακομίζει τις διοικητικές υπηρεσίες και τον εξοπλισμό του στον πρώτο όροφο του νέου του κτηρίου.

2016
Τον Μάιο του 2016 εγκρίνονται η νέα Mουσειολογική και Mουσειογραφική μελέτη από το Συμβούλιο Μουσείων. Τον Ιούλιο του 2016 πραγματοποιείται η οριστική παραλαβή του κτηρίου και τον Σεπτέμβριο του 2016 ολοκληρώνεται η πράξη «Μελέτη, Κατασκευή και Εξοπλισμός του ΕΜΣΤ» στο ΕΣΠΑ. To ΕΜΣΤ εν αναμονή της ολοκλήρωσης των διαδικασιών για την πλήρη λειτουργία του, πραγματοποίησε, από το καλοκαίρι μέχρι το τέλος του 2016, σειρά περιοδικών καλλιτεχνικών δράσεων με τίτλο «ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ» που στόχευαν αφενός στην ανάπτυξη συνεργειών με ελληνικά και διεθνή ιδρύματα συναφούς σκοπού και αφετέρου στη γνωριμία του κοινού με το νέο του κτήριο. Τον Οκτώβριο, η πρώτη έκθεση, “Κρίσιμοι Διάλογοι: Αθήνα- Αμβέρσα”, εγκαινίασε τον χώρο των περιοδικών εκθέσεων στο νέο κτήριο του ΕΜΣΤ ταυτόχρονα με το Πρόγραμμα «Το ΕΜΣΤ στον Κόσμο». Ήταν μια συμπαραγωγή του ΕΜΣΤ και του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Αμβέρσας (M HKA).

2017
Το ΕΜΣΤ αποτέλεσε τον κεντρικό εκθεσιακό χώρο της documenta 14 στην Αθήνα από τις 8 Απριλίου μέχρι τις 16 Ιουλίου 2017. Με τη σειρά της, η documenta 14 φιλοξένησε την έκθεση «ΑΝΤΙΔΩΡΟΝ: Η Συλλογή του ΕΜΣΤ», στο Fridericianum του Κάσελ από τις 10 Ιουνίου μέχρι τις 17 Σεπτεμβρίου 2017. Η έκθεση του Εθνικού Μουσείου της Κίνας (NAMOC) «ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ XIEYI: Αριστουργήματα από το Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Κίνας» παρουσιάστηκε στο ΕΜΣΤ, στο πλαίσιο του Eτους Πολιτιστικών Ανταλλαγών Ελλάδας – Κίνας.

2018
Το Μουσείο προχωρά τις διαδικασίες για το πλήρες άνοιγμά του.

ΤΑΚΗΣ ΖΕΝΕΤΟΣ
Ο Τάκης Ζενέτος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα, σχεδιάζοντας μερικά από τα ωραιότερα κτίρια κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του ’50, ’60 και ’70. Σπούδασε αρχιτεκτονική με υποτροφία στο Παρίσι (1945 – 1952), στην Ecole des Beaux Arts. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1955 και συνεργάστηκε με τον Μαργαρίτη Αποστολίδη. Τα πρώτα έργα τους είναι τα εργοστάσια Φιξ και APCO, η μονοκατοικία στο Καβούρι και η πολυκατοικία στη Λ. Αμαλίας. Ακολούθησαν οι μονοκατοικίες στη Γλυφάδα και στο Ψυχικό, η πολυκατοικία στην οδό Ηρώδου Αττικού, το υπαίθριο θέατρο στο Λυκαβηττό, το στρογγυλό σχολείο στον Αγ. Δημήτριο. Ο Zενέτος ολοκλήρωσε συνολικά 120 έργα, ανάμεσα στα οποία είναι το χωροταξικό σχέδιο του Λεκανοπεδίου Αττικής, πολλά βιομηχανικά κτήρια καθώς και σημαντικές πολυκατοικίες και μονοκατοικίες. Έργα του δημοσιεύτηκαν σε πολλά ευρωπαϊκά αρχιτεκτονικά περιοδικά. Απεβίωσε το 1977.

EL / EN