Έννοιες
Avant–garde / Πρωτοποριακή μουσική
Η πρωτοπορία στη μουσική ασκεί κριτική στις μουσικές συμβάσεις ή τις απορρίπτει και προχωρά σε καινοτομίες και τολμηρούς νεωτερισμούς όπως η ατονικότητα, ο σειραϊσμός, η συγκεκριμένη μουσική (musique concrète), η ηλεκτρονική μουσική και το πειραματικό μουσικό θέατρο. Η έννοια της μουσικής διευρύνεται, παύει να είναι απαραίτητα όμορφη, μελωδική και αρμονική.
Μετα-μουσική
Όρος που περιγράφει την επέκταση της μουσικής προς άλλα πεδία έκφρασης. Αναφέρεται στη μουσική που δεν γίνεται αντιληπτή μόνο ως τέχνη των ήχων.
Γραφική παρτιτούρα
Αντίθετα με το κλασικό πεντάγραμμο όπου αποτυπώνονται νότες, η γραφική παρτιτούρα περιλαμβάνει εικόνες, σχέδια, παραστατικά διαγράμματα και λεκτικές οδηγίες προς τους μουσικούς.
Αρχή του Φοίνικα
Δομικό διάγραμμα μέσω του οποίου ο Χρήστου επιχείρησε να αναπαραστήσει την πορεία του Φοίνικα, του αρχαίου μυθικού πτηνού: αρχή – ανάπτυξη – κορύφωση ή δράμα – τέλος ή νέα αρχή.
Σεληνιακό πρότυπο
Ο κύκλος των φάσεων της Σελήνης [αύξουσα Σελήνη – πανσέληνος – φθίνουσα Σελήνη – νέα Σελήνη] αποτελεί ένα θεμελιακό πρότυπο στην ύστερη δημιουργία του Χρήστου. Σε σύγκριση με την αρχή του Φοίνικα, η διαδικασία της περιοδικής επανεμφάνισης που περιγράφει έχει μια επιπρόσθετη συνιστώσα: την έκλειψη. Στην ορολογία του συνθέτη, συναντάται και ως σεληνιακή εμπειρία ή σεληνιακό δράμα.
Πρότυπα
Σύνθετα συστήματα διαφόρων τύπων δράσης (μουσικών ή μη μουσικών, θεατρικών κ.λπ.) τα οποία ο Χρήστου χρησιμοποιεί ως πρωταρχικό υλικό για την κατασκευή μιας σύνθεσης – όπως αντίστοιχα τις μελωδίες και αρμονίες στη συμβατική μουσική. Σε ένα έργο, μια ομάδα εκτελεστών καλείται να εκτελέσει μια σειρά προτύπων, τα οποία κατά την επανάληψή τους μπορούν διαρκώς να μεταλλάσσονται.
Continuum
Ηχητικό συνεχές ή “υπόστρωμα συνεχείας”: πρόκειται για έναν συνεχόμενο, κρατημένο ήχο. Παρότι θυμίζει το ισοκράτημα της θρησκευτικής μουσικής, για τον Χρήστου εκφράζει την αεικίνητη ροή από την προϊστορία μέχρι τη μετα-ιστορία.
Πράξη – Μετάπραξη
Ως πράξη περιγράφεται κάθε δράση που εκτελείται σκόπιμα από ένα εκφραστικό μέσο εντός των ορίων μιας κανονικής εκτέλεσης και μιας ορισμένης λογικής, π.χ. ο βιολιστής παίζει βιολί. Ο όρος μετάπραξη (ή μετα-δράση) περιγράφει κάθε δράση που εκτελείται σκόπιμα, αλλά προχωρά πέρα από την τρέχουσα λογική της τέχνης και τον συμβατικό τρόπο μιας εκτέλεσης.
Πρωτοεκτέλεση / Αναπαράστασις
Έννοια που χρησιμοποιεί ο συνθέτης για να περιγράψει τα έργα της ύστερης φάσης του (1966-1970), κυρίως αυτά που χαρακτηρίζονται από τελετουργικά στοιχεία. Σύμφωνα με τον Χρήστου, ο όρος παραπέμπει στις ανθρώπινες δραστηριότητες της μακρινής προϊστορίας, οι οποίες περιλαμβάνουν τελετουργικές αναπαραστάσεις του προτύπου της ανανέωσης, όπως είναι λ.χ. το σεληνιακό πρότυπο.
Εναντιοδρομία
Η ιδέα της ενότητας των αντιθέτων ανήκει στον προσωκρατικό φιλόσοφο Ηράκλειτο (π.535-π.475 π.Χ.): Τα εναντιόδρομα έχουν ενιαία φορά, καθώς από αυτά γεννιέται η ωραιότερη αρμονία. Η σύνθεση του Χρήστου Εναντιοδρομία για ορχήστρα (1969), δομείται από ηχητικά και ψυχολογικά πρότυπα, που εκφράζουν «ένα παιχνίδι των αντιθέτων» σε διαρκή μετασχηματισμό.
Σύμβολα
Περιοχή διάρκειας
«Σήμα κυκλοφορίας» που σηματοδοτεί στην παρτιτούρα την αρχή κάθε περιοχής διάρκειας, η οποία δίνεται σε δευτερόλεπτα.
Διασκορπισμός
Απευθύνεται σε μια ομάδα που εκτελεί το ίδιο πρότυπο, κατευθύνοντας κάθε μέλος της να ακολουθήσει τις δικές του αυθόρμητες επινοήσεις εντός των χαρακτηριστικών του προτύπου που μπορεί να είναι π.χ. το κελάηδισμα πολλών πουλιών, το μουρμουρητό ενός πλήθους, ο ήχος του χαλαζιού, οι ασυντόνιστες κινήσεις ανθρώπων που βρίσκονται σε μια πλατεία ή έχουν περιέλθει σε κατάσταση πανικού.
Απότομο σταμάτημα
Το κόψιμο πρέπει να είναι ξαφνικό και πλήρες, δίχως να αφήνει ίχνος ήχου ή άλλο ημιτελές υλικό – μια απότομη και ολοκληρωτική «απενεργοποίηση». Εννοιολογικά συνδέεται με τη σεληνιακή έκλειψη.
Στην τύχη
Σηματοδοτεί την τυχαιότητα και χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τα άλλα σύμβολα συνέχειας για να υποδείξει στον εκτελεστή να πράξει τυχαία εντός των προδιαγραφών του προτύπου.
Επαναλαμβάνετε αντιμεταθέτοντας
Το υλικό του προτύπου που βρίσκεται εντός των αγκυλών μετατίθεται συνεχώς με τυχαίο τρόπο, μέχρι το σημείο που υποδεικνύεται από κάποια ένδειξη διάρκειας.
Επαναλαμβάνετε αυτοσχεδιάζοντας
Ο εκτελεστής ή το σύνολο εκτελεστών αυτοσχεδιάζει με το υλικό του προτύπου που βρίσκεται εντός των αγκυλών, για όσο υποδεικνύεται από την ένδειξη διάρκειας.
Οριακά ακουστό
Οδηγία για την παραγωγή ενός ηχητικού σήματος που οριακά ακούγεται, που βρίσκεται στο κατώφλι της ακουστότητας.
Ψ
Ένδειξη για τον ψυχοειδή παράγοντα που εντείνει μια ήδη οριακή κατάσταση σε περαιτέρω άκρα προς την ίδια κατεύθυνση. Μπορεί να υποδεικνύει μια πιο ακραία αύξηση της έντασης, αλλά αντίστοιχα και μια υπάρχουσα κατάσταση σιωπής που πρέπει να γίνει ακόμα πιο έντονη
M
Χρησιμοποιείται για να υποδείξει την έναρξη της μετάπραξης. Ο ερμηνευτής καλείται να εκτελέσει μια δράση που τον οδηγεί «πέρα» από την κανονική λειτουργία του, όπως είναι για παράδειγμα μια κραυγή από έναν εκτελεστή εγχόρδου ή πανικόβλητες φωνές και κραυγές από ολόκληρη την ορχήστρα.
Τρώγωντας / Περπατώντας
Παραδείγματα προτύπων μέσα σε μια σύνθεση (Εναντιοδρομία) για να εκτελεστούν επαναληπτικά.
